Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadków

29 maja 2018

NR 16 (Sierpień 2017)

Gronkowcowy zespół oparzonej skóry (Staphylococcal scalled skin syndrome – SSSS)

0 15

Gronkowcowy zespół oparzonej skóry (Staphylococcal scalled skin syndrome – SSSS) jest ciężkim zapaleniem skóry, przebiegającym z erytrodemią, powstawaniem wiotkich pęcherzy oraz spełzaniem naskórka. Przyczyną choroby jest epidermolizyna, czyli toksyna produkowana przez gronkowca złocistego, rozprzestrzeniana do krwi z pierwotnego ogniska zapalnego. Choroba głównie dotyczy dzieci do 5. r.ż. Regeneracja i odbudowa naskórka bez bliznowacenia występuje po około 10–14 dniach. W leczeniu należy zastosować odpowiednią antybiotykoterapię.

Gronkowcowy zespół oparzonej skóry jest to uogólnione, ciężkie zapalenie skóry z towarzyszącymi poronnymi pęcherzami oraz objawami spełzania naskórka. 

Epidemiologia 

Choroba najczęściej dotyczy noworodków, niemowląt i dzieci do 5. r.ż. Rzadkością jest jej występowanie u dorosłych, notowane przypadki dotyczą zwykle osób z niedoborem odporności lub chorobami nerek. Predylekcję do zachorowania na gronkowcowy zespół oparzonej skóry tłumaczy kilka mechanizmów:

  1. toksyny gronkowcowe usuwane są z organizmu przez nerki, stąd większa skłonność do zachorowania u noworodków i osób z przewlekłą chorobą nerek,
  2. nie w pełni dojrzały układ odpornościowy noworodków i dzieci nie odpowiada adekwatną produkcją przeciwciał,
  3. towarzyszące niedobory odporności. 

Choroba częściej występuje wśród osób rasy białej, prawdopodobnie jest to związane z większym nosicielstwem S. aureus wśród tej populacji. 
Gronkowcowy zespół oparzonej skóry wśród dzieci pojawia się z taką samą częstością, niezależnie od płci. W populacji dorosłej stosunek kobiet do mężczyzn zapadających na SSSS wynosi 1:2. 

Etiopatogeneza

Czynnikiem etiologicznym jest gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) II grupy fagowej – typy 71, 3A, 3b, 3C, 55, a wśród nich najczęstszy jest 71. 
Za patologiczne zmiany w skórze odpowiadają niszczące naskórek epidermolityczne egzotoksyny typu A i B (epidermolizyna, eksfoliatyna) produkowane przez szczep gronkowca złocistego, a rozsiewane drogą krwionośną. Epidermolizyna ma aktywność proteazy serynowej, która powoduje rozszczepienie desmogleiny 1, uszkodzenie desmosomów (połączeń międzykomórkowych w naskórku), czego konsekwencją jest oddzielenie naskórka na poziomie warstwy ziarnistej i jego złuszczanie. Głębsze warstwy skóry oraz błona śluzowa pozostają nieuszkodzone, z powodu obecności desmogleiny 3, której nie uszkadza epidermolizyna. 

Objawy kliniczne i przebieg

W pierwotnym ognisku infekcji, które może znajdować się w jamie nosowo-gardłowej, spojówkach, pępku u noworodków oraz w miejscach po zabiegach chirurgicznych, np. po obrzezaniu, namnażające się bakterie produkują toksynę gronkowcową, która następnie jest rozsiewana drogą krwiopochodną. Nie zawsze udaje się zlokalizować ognisko infekcji. 
Początkowo występuje gorączka, rozdrażnienie u dzieci. Zmiany skórne zazwyczaj zaczynają się pojawiać wokół ust oraz w fałdach, zgięciach skórnych (w pachwinach, pod pachami). Początkowo obserwowany rumień lub płoniczopodobna wysypka z towarzyszącą wrażliwością, a nawet bolesnością skóry, szybko się uogólnia (erytrodermia) w ciągu kilku dni, a nawet w kilka godzin. Nie obserwuje się zajęcia przez chorobę owłosionej skóry głowy oraz błon śluzowych. W okresie erytrodermii stwierdzany jest dodatni objaw Nikolskiego (spełzanie naskórka przy niewielkim potarciu lub ucisku skóry), a na ciele pojawiają się wiotkie pęcherze oraz bolesne, sączące nadżerki, które następnie przysychają (ryc. 2A–C i 5). Zmiany wokół ust, nosa przybierają charakterystyczny wygląd promienistych zagłębień skóry. Po około 10–14 dniach dochodzi do regeneracji naskórka, bez pozostawienia blizn. 

Powikłania

Występowanie powikłań nie jest częste, zwłaszcza u dzieci. Wśród nich mogą pojawić się zapalenie płuc, sepsa. Stan zapalny może penetrować w głębsze warstwy skóry i przyczyniać się do powstawania zapalenie skóry i tkanki podskórnej (celulitis). 
W związku z obnażeniem naskórka w przebiegu gronkowcowego zespołu oparzonej skóry może również dochodzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych.

Rozpoznanie

Rozpoznanie gronkowcowego zespołu oparzonej skóry zazwyczaj stawia się na podstawie obrazu klinicznego. Celem ustalenia źródła infekcji należy pobrać posiewy z oczu, nosa, gardła, posiew krwi. Zazwyczaj posiew ze zmian skórnych jest jałowy, gdyż przyczyną ich występowania nie jest sama bakteria, a toksyna. Mogą natomiast być dodatnie, gdy doszło do wtórnego nadkażenia bakteryjnego. Istotne znaczenie w przypadku dodatniego posiewu ma antybiogram. U noworodków nie można zapomnieć o...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy