Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadków

29 maja 2018

NR 15 (Czerwiec 2017)

Łuszczyca

0 57

Wśród osób chorych na łuszczycę (ok. 2% populacji ogólnej) ok. 1/3 przypadków dotyczy dzieci. Zarówno morfologia, jak i lokalizacja zmian skórnych u dzieci często ma inny obraz kliniczny niż obserwowany u osób dorosłych, co niejednokrotnie bywa powodem trudności diagnostycznych. Wiele wskazuje na to, że łuszczyca dzieci, podobnie jak łuszczyca osób dorosłych, związana jest z uogólnionym procesem zapalnym, co wiąże się z występowaniem otyłości, hipertriglicerydemii, nadciśnienia tętniczego, insulinooporności czy cukrzycy, a także innych chorób ogólnoustrojowych, w tym chorób psychicznych, przez co kluczowe staje się szybkie postawienie trafnego rozpoznania.

Szacuje się, że ok. 2% populacji światowej choruje na łuszczycę [1]. Jest to choroba przewlekła, o podłożu zapalnym, prowadząca do znacznego obniżenia jakości życia. Średnia zachorowania u dzieci to 7.–10. r.ż., a najczęstszym czynnikiem wyzwalającym zmiany skórne są infekcje, głównie o etiologii bakteryjnej (paciorkowcowej) lub wirusowej [2]. Typowo zmiany skórne pojawiają się mniej więcej 2 tygodnie od pierwszych objawów infekcji. Dominującą formą kliniczną u dzieci jest łuszczyca kropelkowata, rzadziej krostkowa czy erytrodermia łuszczycowa, ok. 30–60% rozwija łuszczycę plackowatą (75% dzieci starszych). Zmiany przeważnie zajmują skórę owłosioną głowy, twarz, okolice wyprzeniowe oraz paznokcie [3]. Zmiany w obrębie skóry tułowia i kończyn występują w postaci złuszczających się drobnogrudkowych wykwitów ulegających progresji do kilkucentymetrowych, plackowatych ognisk rumieniowo-złuszczających. Choroba ma charakter przewlekły i nawracający z okresami remisji o różnym czasie trwania [4].

Epidemiologia

Według piśmiennictwa ok. 30–50% osób dorosłych z łuszczycą zachorowało przed 20. r.ż. Gefland i wsp. opisują dwukrotny wzrost zachorowań na łuszczycę w przedziale wieku 10.–19. lat w porównaniu do dzieci młodszych, z pewną przewagą płci żeńskiej. Dane dotyczące populacji niemieckiej i duńskiej są analogiczne, jednak większość badań światowych podaje równoważne występowanie łuszczycy u obu płci. Łuszczyca dziecięca wykazuje zmienność geograficzną (w Azji prawie w ogóle nie stwierdza się zachorowań wśród dzieci), co potwierdza fakt o złożonej etiopatogenezie tej choroby. 
Na przestrzeni ostatnich 40 lat częstość występowania łuszczycy u dzieci podwoiła się, co przypisuje się nasileniu działania czynników środowiskowych, takich jak stres, otyłość czy infekcje. Wywiad rodzinny jest dodatni u ok. 30% pacjentów z łuszczycą (krewny pierwszego stopnia), co zwiększa ryzyko wystąpienia choroby przed 16. r.ż. [5–7].

Zmiany skórne

W porównaniu do osób dorosłych, u dzieci typowe ogniska plackowate są drobne, z niewielkim naciekiem, a łuska mało nasilona. Wykwity skórne wykazują większą tendencję do pojawiania się na twarzy oraz w okolicach zgięciowych, choć mogą występować w każdej lokalizacji, a ich dystrybucja jest symetryczna [8]. Najmłodsi pacjenci często prezentują zmiany w okolicy krocza oraz pośladków, co nazywamy łuszczycowym pieluszkowym zapaleniem skóry. Zmiany te są ostro odgraniczone od otoczenia, mają postać rumieniowo-naciekowych ognisk i często ulegają maceracji, co prowokuje do rozprzestrzeniania się zmian na dalsze obszary skóry. Łuszczyca pieluszkowa bywa wyzwaniem terapeutycznym, a na jej rozpoznanie często naprowadza brak skuteczności typowej miejscowej terapii stosowanej w pieluszkowym zapaleniu skóry [9–10]. 
Im dziecko starsze, tym częściej spotyka się łuszczycę plackowatą, a zmiany skórne przybierają formę typowych rumieniowo-naciekowo-złuszczających wykwitów zlokalizowanych na skórze owłosionej głowy, na twarzy oraz powierzchniach wyprostnych łokci i kolan. Należy podkreślić, że zmiany w obrębie owłosionej skóry głowy należą do najczęściej spotykanych u dzieci i nierzadko pojawiają się jako pierwsze.
Łuszczyca paznokci występuje aż u 40% małych pacjentów. Zmiany paznokciowe mogą na długo wyprzedzać objawy skórne, pojawiać się równocześnie z nimi bądź już po ich wystąpieniu. Najbardziej typowy jest objaw naparstkowania, lecz obserwuje się także plamy olejowe, onycholizę czy hiperkeratozę podpaznokciową [8, 11].

Rozpoznawanie

Rozpoznanie łuszczycy zazwyczaj stawia się na podstawie obrazu klinicznego (opisanego wyżej), a w przypadku wątpliwości pomocna jest biopsja. W obrazie histopatologicznym stwierdza się obecność parakeratozy, zanik warstwy ziarnistej naskórka, wydłużone sople naskórkowe oraz nacieki z komórek neutrofilowych w obrębie naskórka. Naczynia w skórze właściwej są poszerzone i towarzyszy im limfocytarny naciek zapalny [12].
Warto wspomnieć o badaniu dermoskopowym, które w ostatnim czasie stało się bardzo pomocne w rozpoznawaniu wielu chorób zapalnych. Kropkowane naczynia na jasnoczerwonym tle oraz rozsiana powierzchowna łuska są charakterystyczne dla łuszczycy [13].

Postępowanie lecznicze

Analogicznie do innych chorób przewlekłych, leczenie łuszczycy wymaga zarówno od dzieci, jak i ich rodziców zrozumienia istoty choroby oraz zachowania dyscypliny w stosowanej terapii. Przy wyborze odpowiedniej formy leczenia bierze się pod uwagę ciężkość zmian skórnych, wiek, ogólny stan zdrowia pacjenta, a przede wszystkim bezpieczeństwo stosowanej terapii. Zazwyczaj zupełnie wystarcza...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy