Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadków

21 czerwca 2018

NR 21 (Czerwiec 2018)

Niespodziewane następstwa zakażenia rotawirusowego u dwuletniego chłopca

0 145

Infekcje rotawirusowe pozostają na całym świecie jedną z najczęstszych przyczyn biegunek u dzieci do 5. r.ż. Choć w zdecydowanej większości przypadków choroba ogranicza się do nieżytu żołądkowo-jelitowego, możliwy jest rozwój powikłań, w tym niezwiązanych bezpośrednio z biegunką, zwłaszcza u pacjentów należących do grup ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia RV. W artykule opisano przypadek dwuletniego pacjenta z biegunką rotawirusową, u którego wystąpiła ataksja móżdżkowa. Zwrócono uwagę na nietypowe, rzadkie powikłania zakażeń RV oraz na potrzebę prowadzenia szczepień ochronnych celem zapobiegania chorobie oraz zminimalizowania jej następstw.

Rotawirusy (RV) są otoczkowymi wirusami RNA należącymi do rodziny Reoviridae, które cechują się dużą zaraźliwością oraz krótkim okresem wylęgania, wynoszącym od jednego do trzech dni [1]. Zakażenie RV pozostaje w skali globalnej, w tym w Polsce, najczęstszą przyczyną hospitalizacji i wizyt w placówkach opieki ambulatoryjnej z powodu nieżytu żołądkowo-jelitowego. Na świecie prawie każde dziecko do 5. r.ż. co najmniej raz ulega zakażeniu rotawirusowemu [2]. 
Ze względu na zróżnicowane właściwości antygenowe kapsydowego białka VP6 rotawirusy sklasyfikowano w siedem grup od A do G, spośród których grupa A odpowiada za większość infekcji u ludzi [3, 4]. Na podstawie właściwości antygenowych dwóch białek powierzchniowych kapsydu: P oraz G (odpowiednio VP4 i VP7) rotawirusy grupy A dzieli się dalej na genogrupy (serotypy). Do najczęściej izolowanych obecnie rotawirusów ludzkich należą: P[8]G1, P[8]G2, P[8]G3, P[8]G9 oraz P[4]G2 [4].
W klimacie umiarkowanym do epidemii RV najczęściej dochodzi w miesiącach zimowych i wiosennych. Wirusy rozprzestrzeniają się przede wszystkim drogą fekalno-oralną lub poprzez skażone przedmioty. Rzadziej do infekcji dochodzi drogą kropelkową czy po spożyciu skażonego pożywienia lub wody [1]. Efektywna transmisja zakażeń i wysoka zakaźność RV wynika z ich znacznej oporności na działanie warunków środowiska i powszechnie stosowane preparaty dezynfekcyjne oraz dużej replikacji przy małej dawce zakażającej (niewielkiej liczby kopii wirusa wystarczającej do zakażenia) – do jego rozwoju wystarczy jedynie kilkadziesiąt wirionów, podczas gdy w jednym gramie stolca wydalanego przez chorego jest wiele miliardów wirusów (nawet 1012). W zależności od wieku i stanu odpornościowego pacjenta, rotawirusy mogą być wydalane przez okres od kilku dni do wielu miesięcy. Znacznie dłużej RV wydalają małe dzieci, a także osoby immunoniekompetentne [5, 6].
Po przedostaniu się wirusa do przewodu pokarmowego, na skutek zakażenia enterocytów, dochodzi do ostrego stanu zapalnego – co powoduje pojawienie się klasycznych objawów nieżytu żołądkowo-jelitowego, takich jak wymioty, gorączka oraz wodnista biegunka [1, 7]. Dolegliwości ustępują zwykle po 3–8 dniach [1, 8]. U pacjentów z grup ryzyka ciężkiego przebiegu infekcji RV (m.in. wcześniaków, najmłodszych niemowląt, pacjentów z chorobą nowotworową lub niedoborami odporności) mogą wystąpić zaburzenia elektrolitowe, odwodnienie, kwasica, a w skrajnych przypadkach zgon. Większość zgonów w przebiegu infekcji RV występuje w biednych krajach z utrudnionym dostępem do opieki medycznej [9].
Oprócz typowych objawów ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego, zakażenie RV może sporadycznie prowadzić do rozwoju powikłań narządowych i ogólnoustrojowych niewynikających bezpośrednio z zaburzeń związanych z biegunką, tj. odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. W artykule przedstawiono przypadek kliniczny ciężkiego, nietypowego przebiegu zakażenia RV.

Opis przypadku

Niespełna dwuletni chłopiec został przeniesiony ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego (SOR) na Oddział Obserwacyjno-Izolacyjny (OOI) z powodu zaburzeń neurologicznych w przebiegu nieżytu żołądkowo-jelitowego.
W wywiadzie dotyczącym obecnej choroby rodzice pacjenta podali, że przez pięć dni poprzedzających hospitalizację chłopiec miał typowe objawy ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego: wymiotował treścią pokarmową, oddawał liczne wodniste stolce (bez domieszek patologicznych) oraz wysoko gorączkował. W przychodni rejonowej na podstawie obrazu klinicznego rozpoznano ostre zapalenie żołądka i jelit i zalecono leczenie objawowe w warunkach domowych. Rodzice podawali chłopcu doustny płyn nawadniający, probiotyk oraz leki przeciwgorączkowe. Pomimo opisanego leczenia, stosowanego ściśle według zaleceń lekarskich, dwa dni przed przyjęciem na OOI zaobserwowali obniżoną aktywność dziecka oraz chwiejny chód. Dobę przed hospitalizacją chłopiec przewracał się podczas każdej próby chodzenia, co bardzo ich zaniepokoiło. Rodzice nie zauważyli innych nieprawidłowości motoryki kończyn górnych ani zaburzeń neurologicznych, np. mowy, jednak z powodu nasilania się zaburzeń chodu, ponownie udali się do pediatry, który skierował chłopca do szpitala. Wywiad dotyczący przeszłości chorobowej nie był obciążony, w tym chorobami przewlekłymi i alergiami. Chłopiec nie przyjmował leków na stałe. Został zaszczepiony zgo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy