Dołącz do czytelników
Brak wyników

Studium przypadków

1 czerwca 2018

NR 8 (Kwiecień 2016)

Ostre zapalenie oskrzelików w praktyce pediatrycznej

0 57

Ostre zapalenie oskrzelików jest chorobą dolnych dróg oddechowych najczęściej występującą w 1. r.ż. [1] Przebiega głównie pod postacią nieżytu górnych dróg oddechowych połączonego z kaszlem i zwiększonym wysiłkiem oddechowym. Objawy zwykle nie są mocno nasilone i ulegają samoograniczeniu w ciągu kilku dni, mogą się jednak wiązać z trudnościami w karmieniu dziecka. Możliwy jest również ciężki przebieg ostrego zapalenia oskrzelików wymagający hospitalizacji

Etiologia

Głównym czynnikiem etiologicznym jest wirus RS. Możliwa jest również koinfekcja [2].

Tab. 1. Częstość występowania poszczególnych czynników etiologicznych

Czynnik etiologiczny     Częstość występowania
wirus RS 76%
ludzki rhinowirus  39%
wirusy grypy 10%
ludzki metapneumowirus   3%
koronawirusy  2%
wirusy paragrypy  1%

Stan zapalny oskrzelików prowadzi do obrzęku i złuszczania się uszkodzonego nabłonka drobnych dróg oddechowych oraz zwiększonego wydzielania gruczołów błony śluzowej oskrzelików i oskrzeli.

Rozpoznanie

Rozpoznanie ostrego zapalenia oskrzelików jest wyłącznie kliniczne i opiera się na badaniu podmiotowym i przedmiotowym.

Badania pomocnicze nie są wymagane, a w pewnych przypadkach mogą prowadzić do błędnego rozpoznania oraz niepotrzebnej i/lub nadmiernej terapii. Dotyczy to zwłaszcza badania RTG klatki piersiowej. Z istoty choroby wynika zwężenie i/lub niedrożność najmniejszych końcowych dróg oddechowych, co może prowadzić do niedodmy. W badaniu radiologicznym takie zmiany mogą odpowiadać miąższowym zmianom zapalnym i prowadzić do błędnego rozpoznania zapalenia płuc.

Tab. 2. Kryteria rozpoznania

Badanie podmiotowe
wiek poniżej 3. r.ż. ORAZ
infekcja kataralna – trwająca najczęściej od 1 do 3 dni LUB
bezdech jako jedyny objaw (zwłaszcza u niemowląt poniżej 7. tyg.ż.)
Badanie przedmiotowe
kaszel ciągły ORAZ
tachypnoe i/lub zaciąganie przyczepów przepony/międzyżebrzy ORAZ
trzeszczenia i/lub świsty LUB
bezdech jako jedyny objaw (zwłaszcza u niemowląt poniżej 7. tyg.ż.)

U dzieci z zapaleniem oskrzelików dość często występuje gorączka do 39°C (w ok. 30% przypadków) oraz gorszy apetyt (zazwyczaj po 3–5 dniach od początku objawów).

Stratyfikacja ryzyka ciężkiego przebiegu chorobyi postępowania terapeutycznego

Największą trudność w leczeniu ostrego zapalenia oskrzelików sprawia prognozowanie ciężkości przebiegu choroby. Dynamika procesu chorobowego jest duża, co utrudnia wybór właściwego miejsca i sposobu leczenia.
Objawy, przy obecności których wymagana jest pilna hospitalizacja:

  • bezdech (w badaniu podmiotowym i przedmiotowym),
  • ciężki stan dziecka lub z tendencją do pogarszania się,
  • duży wysiłek oddechowy (postękiwanie, zaciąganie przyczepów przepony/międzyżebrzy, tachypnoe > 70 oddechów na minutę),
  • utrzymująca się saturacja krwi tlenem < 92% przy oddychaniu tlenem.

Czynniki sugerujące potrzebę hospitalizacji:

  • względy socjalne,
  • niedostateczna lub nieumiejętna opieka ze strony opiekunów,
  • brak umiejętności rozpoznania przez opiekunów objawów alarmowych.

Objawy alarmowe:

  • nasilenie wysiłku oddechowego (postękiwanie, poruszanie skrzydełkami nosa przy oddychaniu, zaciąganie przyczepów przepony/międzyżebrzy),
  • przyjmowanie 50–75% normalnej ilości płynów lub sucha pielucha przez 12 godzin,
  • bezdech lub sinica,
  • wyczerpanie (na przykład pogorszenie kontaktu, patologiczna senność).

Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu choroby:

  • przewlekła choroba płuc (w tym dysplazja oskrzelowo-płucna),
  • wrodzona wada serca hemodynamicznie istotna,
  • wiek < 3. m.ż.,
  •  wcześniactwo (zwłaszcza poniżej 32 HBD),
  • choroby/zespoły nerwowo-mięśniowe,
  • zaburzenia odporności,
  • palenie tytoniu w miejscu przebywania dziecka.

Rozważ wypis, jeśli dziecko:

  •     jest w stanie stabilnym;
  •     przyjmuje doustnie wystarczającą ilość płynów/pokarmu;
  •     utrzymuje saturację > 92% przez min. 4 godz., także podczas snu, przy oddychaniu powietrzem;
  •     ma zapewnioną adekwatną opiekę ze strony opiekunów;
  •     w przypadku pogorszenia może mieć szybko zapewnioną wykwalifikowaną pomoc.

Rokowanie

Rokowanie jest dobre. Około 2–3% dzieci z zapaleniem oskrzelików wymaga hospitalizacji, z czego 5–10% wymaga leczenia w warunkach oddziału intensywnej terapii. Jednak śmiertelność wśród dzieci hospitalizowanych nadal utrzymuje się na wysokim poziomi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy